Overal in Nederland heeft de Tweede Wereldoorlog zijn sporen nagelaten. In de gemeente Ede zijn ook enkele tastbare objecten te vinden, waaronder een Canadese tank op de Langenberg. Naast andere herdenkingsstenen en –plaquettes is er ook een mausoleum dat herinnert aan de strijd tegen het onrecht die 44 inwoners van Ede het leven kostte. Nu zijn mausolea in Nederland niet dik gezaaid en zeker niet uit de na-oorlogse periode. Dat is niet het enige wat dit funeraire object zo bijzonder maakt. De lokatie waar het mausoleum gebouwd werd in 1945, kon al bogen op een ander funerair object, namelijk het gietijzeren monument voor Anna Maria Moens.

Op de afgelegen begraafplaats van Zoelen en Kerk-Avezaath ligt in een hoek van de begraafplaats een aantal oorlogsgraven. De twee graven van geallieerden zijn het meest herkenbaar. En aan het eind van de rij ligt het gezamenlijke graf van twee jonge Nederlandse soldaten die beiden op 11 mei 1940 om het leven kwamen. Daarnaast ligt echter nog een drietal oorlogsgraven en twee lege plekken. Op de drie grafstenen dezelfde sterfdag: 24-12-1944.
Wie waren deze mannen en wat gebeurde er eind december 1944?

Als wraak en vergelding voor aanslagen op Duitsgezinde Nederlanders werden van september 1943 tot begin september 1944 tal van aanslagen gepleegd op vooraanstaande burgers. Directe aanleiding tot deze Silbertanne Aktion waren feitelijk de moorden in de eerste maanden van 1943 op Seyffardt en Reydon door de verzetsgroep CS-6.

Van september 1943 tot juni 1944 waren het individuele leden van de Germaansche SS die de aanslagen pleegden, vanaf juli 1944 werd het Sonderkommando Feldmeijer actief. Vanaf dat moment werden de aanslagen centraal vanuit Den Haag aangestuurd. De Silbertanne Aktion eindigde in september 1944. Hitler had kort daarvoor het Niedermachungsbefehl uitgevaardigd, waardoor verdachten geen proces meer hoefden te krijgen en wraakacties in alle openheid konden plaatsvinden. Hierdoor ontbrak de noodzaak om de Silbertanne Aktion voort te zetten.

Onder de noemer Silbertanne Aktion zouden er, verdeeld over 28 aanslagen, in ieder geval 44 dodelijke slachtoffers vallen, terwijl 12 slachtoffers een aanslag wisten te overleven.

Langs de Amsteldijk in Amsterdam ligt Rozenoord, een herinneringsplaats voor de mannen die daar door de bezetter werden doodgeschoten. Een langslopende passant komt niet te weten wie daar zijn gefusilleerd en waarom. Op een aan een ruwe steen bevestigde bronzen plaat staat slechts: Op deze plaats werden in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog meer dan 100 Nederlanders door de Duitse bezetter gefusilleerd.

Jaarlijks worden op 4 mei bij Rozenoord de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht. De fusillades werden iets ten zuiden van de huidige herdenkingsplaats voltrokken. In 1973 werd de vlaggenmast op de fusilladeplek vervangen door een natuurstenen monument met de tekst „Voorjaar 1945‟. Na de aanleg van de Rozenoordbrug in 1981 is het naar het noorden verplaatst en kwam de huidige gedenkplaat erop [1]. Zou het niet eens tijd worden - 65 jaar na onze bevrijding - om de slachtoffers bij Rozenoord een naam te geven? Het Rozenoordpad, een zijpad van de Amsteldijk, is een geliefd wandel- en fietspad voor de bewoners uit de buurt [2]. Het pad is genoemd naar een rozenkwekerij die daar omstreeks 1900 werd aangelegd. `Rozenoord´ werd vervolgens een attractie met een rozentuin waarin de bezoekers vooral op zondagen graag wandelden om vervolgens in het in Byzantijnse stijl uitgevoerde theepaviljoen een versnapering te gebruiken. Tijdens de economische crisis van de jaren dertig werd het attractiepark opgeheven en in 1941 verdween ook de kwekerij. De gemeente Nieuwer Amstel kocht het terrein ten behoeve van de uitbreiding van de begraafplaats Zorgvlied. Tijdens de hongerwinter van 1944/1945 onderschepte de onder Duits gezag staande Crisis Controle Dienst er soms de voedselaanvoer voor hongerig Amsterdam.