Een zoektocht naar... kloosterbegraafplaatsen

Geschreven door Leon Bok op . Gepost in Persoonlijke verhalen

 

De Kloosterbegraafplaats van de Ursulinnen in Kerkrade ligt nu in een parkje. Het klooster is verdwenen en rondom ligt nu een woonwijkje.Om een goed inzicht te krijgen in Nederlandse begraafplaatsen worden deze allemaal bezocht. De gegevens worden vastgelegd in een database en dat is geen gemakkelijke taak. Enerzijds komen er vanzelfsprekend nog steeds begraafplaatsen bij, zoals recent de vele natuurbegraafplaatsen, urnenbijzetplaatsen en ook gewone begraafplaatsen. Dat dient dus goed bijgehouden te worden. Anderzijds zijn niet alle begraafplaats zomaar te bezoeken. Daar gaat soms een lange voorbereiding aan vooraf doordat niet altijd meteen duidelijk is wie de eigenaar is. Als die duidelijk is, dient deze er soms van overtuigd te worden dat het bezoek verder geen consequenties heeft. Twee categorieën begraafplaatsen kosten momenteel meer aandacht: kloosterbegraafplaatsen en privé-begraafplaatsen. Over de eerste categorie is vanzelfsprekend meer informatie beschikbaar.

Bij de 128 kloosterbegraafplaatsen die we nu nog kennen in Nederland (en die vastgelegd zijn in de genoemde database) is niet altijd meer een kloosterorde verbonden. Het achterhalen van de eigenaar is dan niet gemakkelijk. Soms lukt het pas na vele telefoontjes om iemand te pakken te krijgen die toegang kan verlenen tot de begraafplaats. Inmiddels heeft dat in een aantal gevallen opgeleverd dat toegang geweigerd wordt op grond van het feit dat het gaat om een zogenaamde 'comtemplatieve' orde. Dit zijn kloosters waar het gebed voorop staat en contact met de buitenwereld minimaal is. Men wil geen verstoring van hun rust. Vanzelfsprekend wordt die wens gerespecteerd. Inmiddels is 68% van alle bekende kloosterbegraafplaatsen wel bezocht. In veel gevallen dienen er vooraf afspraken gemaakt te worden over dat er verder niets met de foto’s gedaan zal worden.

De globale informatie over de kloosterbegraafplaatsen kan vanzelfsprekend wel gedeeld worden. Zoals de verspreiding in Nederland van de 128 kloosterbegraafplaatsen. In de provincie Noord-Brabant bevinden zich de meeste kloosterbegraafplaatsen, 58 oftewel ruim 45%. De provincie Limburg vormt met 28% (36 stuks) een goede tweede. In Gelderland vinden we nog 14 kloosterbegraafplaatsen en in Noord-Holland 8 stuks. In de provincies Groningen, Drenthe, Flevoland en Zeeland vinden we geen kloosterbegraafplaatsen (meer).

Bij veel kloosterbegraafplaatsen is soms niet eens meer een klooster te vinden en uit onderzoek blijkt dat vele honderden kloosterbegraafplaatsen reeds verdwenen zijn. En er verdwijnen er steeds meer. Bij het opheffen van een klooster of orde worden de graven op de begraafplaatsen vaak overgebracht naar andere plaatsen. Van veel kleine kloosterbegraafplaatsen zijn ook vaak graven overgebracht naar parochiebegraafplaatsen of er is reeds een apart gedeelte voor kloosterlingen ingericht.

Van alle kloosterbegraafplaatsen in Nederland zijn er zeker 17 gesloten of niet meer in gebruik. Mogelijk ligt dit aantal veel hoger, maar of een begraafplaats gesloten is, is niet altijd duidelijk. Zeven kloosterbegraafplaatsen zijn van rijkswege beschermd als monument en nog eens vier van gemeentewege.

Verdwenen begraafplaatsen

Geschreven door Berkay op . Gepost in Persoonlijke verhalen

Hier ben ik met mijn opa op zoek naar verdwenen begraafplaatsen in Noord-Brabant.

Zoals jullie weten zijn er heel wat begraafplaatsen in Nederland. Weten jullie wel dat er ook weleens begraafplaatsen zijn verdwenen? Zoals de Floraboomgaard in Utrecht. Deze armenbegraafplaats is verdwenen onder het huidige Utrecht Centraal. Dat leerde ik toen ik wat opzocht over het station. Ook vonden bouwvakkers in 2016 hier nog skeletten.

Er worden vaak botten van mensen gevonden midden in de stad op plekken waar niemand die verwacht, bijvoorbeeld langs spoorwegen, langs velden of bij scholen. Bij mij in de buurt vonden bouwvakkers in 2016 tijdens graafwerkzaamheden een zeer oud skelet. “Waarschijnlijk was de plek van de vondst vroeger een begraafplaats”, staat bij het artikel erover te lezen. Maar als die bouwvakkers nou op een oude kaart hadden gekeken, dan hadden ze geweten dat hier ooit een begraafplaats heeft gelegen. Bij een school in Amsterdam waren ze in februari 2017 aan het graven en toen vonden ze ook veel botresten. Daar lag vroeger de Oosterbegraafplaats. Die school staat dus eigenlijk op een kerkhof wat ik raar vind.

Wat er ook gebeurd is, is dat er over begraafplaatsen heen gebouwen of spoorwegen zijn gemaakt. Daarom raken die ook verdwenen dus daarom hoop ik dat er geen gebouwen of spoorwegen meer worden gebouwd over begraafplaatsen. Eerst moeten ze eventjes in de grond kijken of er geen menselijke resten meer tussen zitten voordat ze gaan bouwen. Het zou niet zo moeten zijn dat je ineens ergens een schedel vindt of dat nou midden in het centrum van een stad is of ergens op een weiland. Dat men heel vroeger dat niet zo deed is wel goed. Want als we die nu vinden dan leren we iets over bijvoorbeeld de Romeinen.

Hier zijn we bij de verdwenen St. Jozefbegraafplaats in Dongen. In 2016 waren ze hier huizen aan het bouwen.Waarom verdwijnen begraafplaatsen eigenlijk? Sommige mensen hebben het niet eens door dat er op die plekken begraafplaatsen waren omdat er bijvoorbeeld heel lang geen grafmonumenten meer zichtbaar zijn. Die mensen denken dan dat ze daar wel kunnen bouwen en daarom verdwijnen ze. Het is in eerste instantie raar dat ze het niet wisten maar daar kunnen wij niks aan doen. Als ze dat allemaal eerst goed overal zouden checken dan verdwijnen er tenminste wat minder begraafplaatsen.

Wat belangrijker is als het gaat om een begraafplaats, een spoorweg of een belangrijk gebouw is een goeie vraag. Met een spoorweg kunnen heel veel mensen vervoerd worden, bij belangrijke gebouwen zoals een school werken allemaal mensen en krijgen kinderen les maar bij een oude begraafplaats liggen maar heel weinig mensen begraven in verhouding dus dan lijkt het alsof een spoorweg of een school veel belangrijker is. Zo gaat men dan een oude begraafplaats voor iets anders gebruiken en zo verdwijnt die dan.

Verenigde Staten - Nederlands funerair erfgoed in de Hudson Valley

Geschreven door Margriet de Roever op . Gepost in Nederlandse funeraire geschiedenis buitenland

Het Bronck House in Coxsackie (foto Janny Venema)In de zeventiende eeuw vormde het gebied langs de Hudson de kolonie Nieuw Nederland. Het land werd vanuit Nederland bevolkt en daarvan zijn nog sporen te vinden. Hoofdstad was Nieuw-Amsterdam op het eiland Manhattan in de monding van de rivier, die later de stad New York werd. Hier is het Nederlandse erfgoed echter, op een enkel Dutch colonial huis na, vrijwel verdwenen, maar langs de Hudson is meer bewaard. In dit artikel maken wij een funeraire tocht langs de rivier en gaan na wat daar aan grafcultuur nog is te vinden. Zonder helemaal volledig te zijn, zijn zoveel mogelijk gegevens over het Nederlandse funeraire erfgoed bijeengebracht en in hun context beschreven.

Nederlands erfgoed in de Hudson Valley

De eerste kolonisten vestigden zich in 1621 op de zuidpunt van Manhattan. De West-Indische Compagnie kreeg, net als de succesvolle Oost-Indische Compagnie in Azië, het octrooi op de handel. Nederzettingen kwamen hier echter maar moeizaam van de grond en al gauw werd het monopolie opgeheven en werd het nieuwkomers toegestaan om grond te kopen. Verschillende ondernemers zagen wel brood in zo'n eigen stukje Amerika, waarop zij als patroon heer en meester waren. Een van de bekendste is Rensselaerswijk bij Albany. Dit patroonschap was gesticht door Kiliaen van Rensselaer, die echter niet zelf naar Amerika zeilde. Arbeidskrachten in Nieuw Nederland werden meest geworven in Nederland, vaak met een zesjaars contract. De Hudson Valley was vruchtbaar land, er was hout in overvloed en zijriviertjes zorgden voor waterkracht. Niet iedereen keerde, als zijn contract was afgelopen, terug naar Nederland; sommigen bleven en bouwden hier een nieuw bestaan op.

Japan - Guido Verbeek, een in Japan geëerd Zeistenaar

Geschreven door R.P.M. Rhoen op . Gepost in Nederlandse funeraire geschiedenis buitenland


Detail portret Guido Verbeek (jaartal onbekend)In 2003 verscheen in Japan van de hand van mw. Hisayo Murase het boek ‘Verbeck of Japan’. Het boek is een vertaling in het Japans van de biografie van Guido Hermann Fridolin Verbeek geschreven door W.E. Griffis uit 1901 en voorzien van annotaties. In 2012 verscheen, weer in Japan, een tweede – nu in het Engels - boek over het leven van Verbeek, getiteld: ‘Guido F. Verbeck. A life of determined acceptace.’ Van mw. Noriko Itoh. Verbeck is een verengelsing van de familienaam Verbeek. Als lezer zult u zich misschien afvragen waarom aandacht wordt gevraagd op twee in Japan verschenen boeken. De reden is dat het over een Nederlander gaat die een grote bijdrage geleverd heeft aan de ontwikkeling van Japan in de negentiende eeuw. Nog interessanter is dat hij afkomstig was uit Zeist. Hij mag naast Willem Pijper en Hendrik Marsman als een van de grootste zonen van Zeist worden beschouwd. Het is onterecht dat zijn naam in Zeist onbekend is en in zijn geboortedorp niets aan hem herinnert.

Beeldbank

Tijdelijk niet beschikbaar

  • Begraafplaatsen
  • WO II
  • Crematoria

 

Foreign section

Contact

E: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.